وکیل الرعایا

لیلا حیدری

اصل خبر: همایش اتحادیه سراسری کانون های وکلای دادگستری ایران (اسکودا)، امروز و فردا، در شیراز برگزار می شود.

موضوع از چه قرار است؟ امروز نمایندگان سی هزار وکیل و کارآموز وکالت از سراسر ایران، در شیراز گرد هم می آیند تا مهمترین مسایل مربوط به «وکالت« و «حق دفاع» را در همایشی مورد بحث و بررسی قرار دهند که حضور پررنگ وکلای جوان و ایده های جدید اهالی تخت جمشید، از شاخصه های اصلی آن است. عضویت «اسکودا» در کانون بین المللی وکلا، اصلاح اساسنامه، ثبت نام اینترنتی و توافق در خصوص شرایط داوطلبان شرکت در آزمون ورودی، ادامۀ جذب افراد از سوی مرکز مشاوران حقوقی قوه قضاییه –با وجود انقضای مدت اجرای قانون برنامه سوم توسعه- از جملۀ مهمترین دستور کارهای این همایش است.

تحلیل موضوع: سالهاست که عبارت«حق دفاع» با نام وکیل و کانون وکلای مستقل گره خورده است، چرا که دفاع، مستلزم احاطه به قانون است و همۀ افراد از پیچیدگی های  قانون و فن به کار بردنِ آن آگاه نیستند؛ از این رو، تاکید بر حق دفاع، بدون حضور وکیل بی معناست. امکان دسترسی به وکیل برای اصحاب دعوا، داشتن فرصت و تسهیلات لازم جهت دفاع، از حقوق اساسی افراد در یک دادرسی عادلانه است.

در شرایطی که در بسیاری از کشورهای جهان، حتی در مرحلۀ تفهیم اتهام نیز حق داشتنِ وکیل به متهم تفهیم می شود و به او تذکر داده می شود که حق دارد تا زمان حضور یافتن وکیل مدافع اش، از پاسخ دادن خودداری کند، تبصره ماده 128 و قسمت اخیر تبصره یک ماده 186 قانون آیین دادرسی کیفری ایران، به بهانه های گوناگون، حلقۀ فعالیت و حضور وکیل را -آن هم در جرایمی که گاه مجازات های سنگین در پی دارد- تنگ کرده است. صرفنظر از اینکه قوانینی از این دست در تضاد کامل با اصل 35 قانون اساسی(حق داشتن وکیل) است و نمی توان برای  قوانین عادی که مخالف قانون اساسی است، مشروعیتی قائل شد، این پرسش مطرح است که آیا این تدابیر قانونی،«حق دفاعِ شهروندان» را مخدوش نمی کند؟ در نظر گرفتن پیامدهای جبران ناپذیر مادی، معنوی و جانی ناشی از این حق، موجب شده است که ارائه طرح های لازم برای تامین حقوق دفاعی شناخته شدۀ اشخاص، جزء یکی از اهداف اتحادیه باشد. شاید طرح مجدد ادامۀ جذب افراد از جانب مرکز مشاوران قوه قضاییه -که این بار نیز در دستور جلسه «اسکودا» مشاهده می شود- را بتوان در این راستا تفسیر کرد.